خودتنظيمي در يادگيري از مقوله هايي است که به نقش فرد در فرآيند يادگيري توجه دارد. صاحب نظران مختلف الگوهاي متفاوتي از خودتنظيمي در يادگيري ارائه داده اند. از جمله اين الگوها، الگوي پينتريچ(Pintrich) است. در اين الگو، خودتنظيمي در يادگيري به استفاده از راهبردهاي شناختي، فراشناختي و مديريت منابع اطلاق مي شود....

راهبردهاي شناختي به راهبردهايي که دانش آموزان براي يادگيري، به خاطر سپاري، يادآوري و درک مطلب از آنها استفاده مي کنند اشاره دارد. اين راهبردها هم براي تکاليف ساده و حفظ کردني و هم براي تکاليف پيچيده تر که به درک و فهم نيازمندند کاربرد دارد.

راهبردهاي فراشناختي راهبردهايي هستند که جهت برنامه ريزي، بازبيني و اصلاح فعاليت هاي شناختي مورد استفاده قرار مي گيرند.

راهبردهاي مديريت منابع راهبردهايي هستند که يادگيرندگان از آن براي کنترل و اداره محيط مثل مديريت در تنظيم وقت، نحوه تلاش، انتخاب محيط مطالعه و استفاده از افراد ديگر مثل معلمان، همسالان، منابع و مانند آن استفاده مي کنند. اين راهبردها به دانش آموزان کمک مي کند تا با محيط سازگار شده و آن را با توجه به هدف ها و نيازهاي خود تغيير دهند.

مطالعات انجام شده در زمينه ويژگي هاي افراد خودتنظيم گر حاکي از آن است که اين افراد در زمينه يادگيري خودانگيخته اند؛ اهداف تحصيلي واقع گرايانه اي براي خود وضع مي کنند؛ از راهبردهاي کارآمد به منظور دستيابي به اهداف خود استفاده مي نمايند؛ در صورت لزوم راهبردهاي مورد استفاده را اصلاح مي کنند يا تغيير مي دهند؛ و سعي در استفاده بهينه از منابع در دسترس مانند زمان، مکان، همسالان، والدين، معلمان و منابع کمکي از قبيل فيلم، ويدئو و کامپيوتر دارند و همواره سعي در ساخت و خلق و انتخاب محيط هايي دارند که يادگيري را افزايش دهد.

از مطالعه عملکرد افراد خودتنظيم گر راهبردهايي استخراج شده است که عبارتند از: خود سنجي، سازماندهي و انتقال اطلاعات، خرد کردن اهداف، برنامه ريزي، جست و جوي اطلاعات، ضبط و يادداشت کردن و نظارت بر خود، سازماندهي محيط، سلسله مراتبي کردن و به ياد سپردن و کمک گرفتن از همسالان و معلم.

ويژگي اين راهبردها اين است که سطح برانگيختگي را بالا برده و ميزان درگيري شناختي را افزايش داده و نهايتا عملکرد تحصيلي را بهبود مي بخشند. بنابراين ارتباط معني داري ميان استفاده از راهبرد خودتنظيمي در يادگيري و پيشرفت تحصيلي وجود دارد.

رشد و شکل گيري راهبردهاي خودتنظيمي تحت تاثير عوامل مختلفي از جمله عوامل خانوادگي است. والدين اولين الگوها و سرمشق هاي کودکان هستند. به دليل ويژگي تقليدپذيري کودکان قسمت اعظم يادگيري آنها از طريق مشاهده رفتار والدين صورت مي گيرد. والدين خود تنظيم گر مي توانند از طريق فراهم کردن تسهيلات لازم براي يادگيري (از قبيل تخصيص زمان مناسب براي مطالعه، تهيه مکان مناسب و منابع مورد نياز جهت مطالعه) و تشويق و پاداش، فرزندان را در تنظيم گري فعاليت هاي يادگيري شان و نهايتا عملکرد تحصيلي ياري رسانند.